Miasto powiatowe w województwie łódzkim, na pograniczu Równiny Kutnowskiej i Wysoczyzny Kłodawskiej, nad Ochnią. 50 tysięcy mieszkańców (2001).
Ośrodek przemysłowy, handlowo-usługowy i ważny węzeł komunikacyjny na skrzyżowaniu szlaków o znaczeniu ogólnopolskim i międzynarodowym, łączących północ z południem i wschód z zachodem. Przemysł: farmaceutyczny (Polfa SA, Herbapol - Łódź SA, spółki z o.o. - Polfarmex, Fresenius Kabi Polska), maszynowy (maszyny rolnicze i części), metalowy (odlewy z żeliwa i metali kolorowych, dachówka blaszana, blacha trapezowa), elektroniczny i elektrotechniczny (podzespoły radiowe, wentylatory), spożywczy (przetwórstwo mleka, mięsa, zboża, owoców i warzyw, zakłady spirytusowe); wytwórnie: premiksów witaminowych, mineralnych i leczniczych firmy BASF, odzieży, wyrobów z puchu, materiałów izolacyjnych, rzemieślnicze zakłady haftu artystycznego; ponadto dystrybucja i serwisowanie samochodów ciężarowych Volvo (stacja holenderskiej firmy Nijhof-Wassink) i Renault (Polsad - Renault Trucks) oraz centralny magazyn części firmy Scania; duży ośrodek hodowli róż, siedziba i zakład doświadczalny firmy produkującej wysokogatunkowe nasiona buraka cukrowego; oddziały kilkunastu banków.
Wielki węzeł kolejowy (linie do Warszawy, Poznania, Łodzi, Torunia i Płocka) ze stają manewrową i lokomotywownią Azory oraz węzeł drogowy (drogi europejskie Rotterdam-Moskwa i krajowe do Łodzi i Płocka). Ośrodek kulturowo-oświatowy; Kolegium Ekonomiczne Uniwersytetu Łódzkiego, Wyższa Szkoła Gospodarki Krajowej; działa Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej, ponadto muzea: Regionalne, Bitwy nad Bzurą; corocznie odbywają się Jesienne Spotkania Teatralne i Święto Róż; kluby sportowe, w tym młodzieżowy ośrodek do gry w baseball i softball Europejskie Centrum Małej Ligi Baseballu (mistrzostwa z udziałem drużyn z Europy, Afryki i Azji).
Centrum miasta jest zlokalizowane wokół 2 rynków i osie handlowej wzdłuż ulicy Królewskiej; w dzielnicach zewnętrznych - osiedla mieszkaniowe, zakłady przemysłowe, głównie w dzielnicy Sklęczki (południowo-wschodnia część Kutna), tereny kolejowe; na przedmieściach użytki rolne (60% powierzchni Kutna).
W XII w. osada, wzmiankowana 1301; prawa miejskie 1386; własność m.in.: Kucińskich, Łaskich i Zamoyskich; ośrodek rzemieślniczo-handlowy, 1753 miasto całkowicie zniszczone przez pożar, 1766 ponowienie praw miejskich; od 1793 w zaborze pruskim, od 1807 w Księstwie Warszawskim, od 1815 w zaborze rosyjskim (Królestwo Polskie); rozwój gospodarczy Kutna w XIX w. związany z uruchomieniem połączeń kolejowych: 1861 z Łowiczem, 1862 z Włocławkiem; w 2. połowie XIX w. ośrodek przemysłowy (głównie cukrownictwo) i handlowy (zwłaszcza handel zbożem); udział mieszkańców w powstaniu styczniowym 1863-64 (m.in. walki o Kutno - V 1863): 1914 walki rosyjsko-niemieckie o Kutno (znaczne straty w zabudowie).
Od XV w. duże skupisko Żydów (1921 około 5,5 tysiąca - około 35% mieszkańców Kutna). W okresie międzywojennym dalsze połączenia kolejowe, Kutno stało się dużym węzłem komunikacyjnym. 9-20 IX 1939 w rejonie Kutno-Łowicz-Sochaczew bitwa nad Bzurą (zwana tez bitwą pod Kutnem) - największa w kampanii wrześniowej 1939; w czasie okupacji niemieckiej, 1939-45 wcielone do III Rzeszy, IX-X 1939 niemiecki obóz przejściowy dla jeńców polskich. 1940-44 obóz przejściowy dla Polaków i Żydów, 1940-42 getto (około 7 tysięcy osób, większość zginęła w ośrodku zagłady w Chełmnie); teren działalności AK i NSZ, a 1945-46 organizacji antykomunistycznych Konspiracyjne Wojsko Polskie. W 1876-1975 i od 1999 siedziba powiatu. Miejsce urodzenia (1880) pisarza żydowskiego Szaloma Asza.
Kutno - miasto w północnej części województwa łódzkiego. We wrześniu 1939 w pobliżu rozegrała się największa bitwa kampanii wrześniowej, tzw. bitwa nad Bzurą. Stąd właśnie w Kutnie ulokowano Muzeum Bitwy nad Bzurą. Mieści się ono w klasycystycznej kaplicy z połowy XIX w., dawnym mauzoleum Mniewskich. Mauzoleum stanowi część zespołu pałacowego Gierałty, którego najokazalszą budowlą jest rokokowy pałac z 2. połowy XVIII w. Samo miasto ma 2 rynki wschodni i zachodni, pamiątki kolejnych lokacji (w XV i XVIII w.). Na starszym z nich posadowiony Jest najciekawszy architektonicznie kutnowski zabytek - klasycystyczny ratusz z połowy XIX w., dziś siedziba Muzeum Ziemi Kutnowskiej. W sąsiedztwie znajdują się budynek dawnego starostwa i barokowy Pałac Saski -zajazd podróżny Augusta III Sasa z połowy XVIII w., częściowo z muru pruskiego. Spośród licznych zabytków Kutna warto jeszcze zwrócić uwagę na pochodzące z XIX w. 3 neogotyckie kościoły (Św. Wawrzyńca, Św. Stanisława i ewangelicki) oraz budynek dworca kolejowego, stylem nawiązujący do neorenesansowej willi włoskiej.
Zabytki:
Opis 1: Równina Kutnowska - północno-zachodnia cześć Niziny Środkowomazowieckiej, między Wysoczyzną Kłodawską na północnym zachodzie a kotlinami: Warszawską i Płocką na wschodzie i północy; powierzchnia około 1,7 tysiąca km2; płaska denudacyjna równina (wysokość 90-110 m), pochylona na południe, na zachodzie skraju pas ostańcowych wzgórz morenowych, tzw. moreny kutnowskie (wysokość 140 160 m); główne rzeki: Ochnia, Słudwia (dopływy Bzury); przeważają żyzne gleby brunatne (Cambisols) wytworzone z glin morenowych; pierwotną roślinność stanowiły grądy z niewielkim udziałem dąbrów świetlistych; obecnie region niemal całkowicie odlesiony - w krajobrazie dominują agrocenozy; główne miasta: Kutno (na zachodnim skraju), Żychlin.
Opis 2: Równina Kutnowska - część Niziny Środkowomazowieckiej - jest to typowy mezoregion Polski Środkowej, o niewielkich deniwelacjach, mocno wylesiony, o dominacji użytków rolnych. Znaczna antropopresja koncentruje się w osadnictwie oraz przemyśle.
| Powierzchnia miasta | 33,6 km2 (3 359 ha) |
| Aktualna liczba mieszkańców (liczba ludności) | 47 557 |
| Liczba urodzeń w 2006 roku | 365 |
| Liczba zgonów w 2006 roku | 548 |
| Ilość osób, które zameldowały się do miasta w roku 2006 | 377 |
| Ilość osób, które wymeldowały się z miasta w roku 2006 | 530 |
| Ilość osób, które pracują | 14 825 |
| Bezrobocie: liczba bezrobotnych mieszkańców | 3 740 |
| Ilość książek w miejskich bibliotekach | 165 357 sztuk |
| Nowopowstałe mieszkania w 2006 roku | 167 (o średniej powierzchni 67,0 m2) |
| Nowe budynki oddane do użytku w 2006 roku | 68 |
| Ilość firm, instutycji i przedsiębiorstw (podmiotów gospodarczych) działających na terenie miasta | 4 897 |
| Dochody miasta (gminy) | 91 095 391,69 zł |
| Wydatki miasta (gminy) | 85 073 068,11 zł |
| Średnia pensja w powiecie kutnowskim | 2 127,10 zł (co stanowi 80,7% średniej krajowej) |
| Ilość samochodów osobowych w powiecie kutnowskim | 34 795 |
| Ilość ofiar śmiertelnych w wypadkach drogowych na 100 tysięcy mieszkańców | 16,2 |